عوارض عفونت ریشه دندان چیست و چطور تشخیص داده می‌شود؟

عفونت ریشه دندان اگر به‌موقع درمان نشود می‌تواند عوارض موضعی و حتی عمومی برای بدن ایجاد کند از جمله:
ایجاد آبسه دندانی
شایع‌ترین عارضه عفونت ریشه، آبسه دندان است؛ تجمع چرک در انتهای ریشه که معمولاً با درد شدید، ضربان‌دار و تورم لثه همراه است. آبسه می‌تواند به‌صورت ناگهانی بزرگ شود و نیاز به درمان فوری داشته باشد.
تخریب استخوان فک
عفونت مزمن ریشه به‌تدریج باعث تحلیل استخوان اطراف ریشه دندان می‌شود. این مشکل می‌تواند استحکام دندان را کاهش دهد و حتی دندان‌های مجاور را نیز درگیر کند.
تورم صورت و لثه
در صورت پیشرفت عفونت تورم ممکن است از لثه به گونه، فک یا زیر چشم گسترش پیدا کند. این تورم گاهی با قرمزی، گرمی پوست و درد همراه است.
انتشار عفونت به بافت‌های اطراف
اگر عفونت کنترل نشود، می‌تواند به سینوس‌ها، فضاهای عمقی گردن یا بافت‌های نرم صورت گسترش یابد که یک وضعیت خطرناک و گاهی اورژانسی محسوب می‌شود.
تب و علائم عمومی بدن
در موارد شدید ممکن است باعث تب، بی‌حالی، سردرد و احساس ناخوشی عمومی شود که نشان‌دهنده واکنش سیستم ایمنی بدن به عفونت است.
افزایش خطر انتشار عفونت در بدن
در موارد نادر اما جدی، باکتری‌ها می‌توانند از طریق جریان خون به سایر اندام‌ها منتقل شوند و مشکلاتی مانند عفونت‌های سیستمیک ایجاد کنند؛ به‌ویژه در افراد با سیستم ایمنی ضعیف.
از دست دادن دندان
اگر عفونت ریشه شدید یا طولانی‌مدت باشد و درمان مناسب انجام نشود، ممکن است دندان قابل حفظ نباشد و در نهایت نیاز به کشیدن آن ایجاد شود.
خطرات بیشتر در افراد خاص
این عارضه در کودکان، سالمندان، بیماران دیابتی و زنان باردار می‌تواند عوارض جدی‌تری ایجاد کند و نیازمند بررسی و درمان سریع‌تر است.

این عارضه می‌تواند با علائم مختلفی ظاهر شود و شدت آن بسته به میزان پیشرفت عفونت متفاوت است. یکی از شایع‌ترین نشانه‌ها، درد دندان است که معمولاً مداوم، ضربان‌دار و با فشار یا جویدن تشدید می‌شود. این درد ممکن است به فک، گوش یا سر نیز انتشار پیدا کند. حساسیت شدید به سرما و گرما که پس از قطع محرک ادامه‌دار است، از دیگر علائم مهم محسوب می‌شود.

در بسیاری از موارد، تورم لثه اطراف دندان دیده می‌شود که گاهی همراه با قرمزی و احساس گرمی است. ایجاد جوش چرکی یا فیستول روی لثه می‌تواند نشان‌دهنده تخلیه عفونت از انتهای ریشه باشد. برخی بیماران طعم یا بوی بد مداوم در دهان را تجربه می‌کنند که ناشی از ترشحات چرکی است.

با پیشرفت عفونت، ممکن است تورم صورت، فک یا گونه ایجاد شود و در موارد شدید، علائم عمومی مانند تب، بی‌حالی و احساس ناخوشی بروز کند. نکته مهم این است که در برخی افراد، این عارضه ممکن است بدون درد واضح باشد و تنها در تصویربرداری تشخیص داده شود. به همین دلیل، معاینات منظم دندانپزشکی نقش مهمی در تشخیص زودهنگام این مشکل دارند.

تشخیص این عارضه معمولاً با ترکیبی از معاینه بالینی، بررسی علائم بیمار و روش‌های تصویربرداری انجام می‌شود. دندانپزشک ابتدا با گرفتن شرح حال دقیق، وجود درد، حساسیت، تورم، سابقه ضربه یا درمان قبلی دندان را بررسی می‌کند.

معاینه بالینی دندان و لثه

در معاینه، دندانپزشک به دنبال نشانه‌هایی مانند تورم لثه، قرمزی، وجود جوش چرکی (فیستول)، تغییر رنگ دندان و حساسیت به فشار یا ضربه می‌گردد. درد هنگام ضربه زدن به دندان می‌تواند نشانه درگیری ریشه باشد.

تست‌های تشخیصی دندان

برای ارزیابی وضعیت پالپ، تست‌هایی مانند تست سرما یا گرما انجام می‌شود. پاسخ غیرطبیعی یا عدم پاسخ دندان به این تست‌ها می‌تواند نشان‌دهنده التهاب یا مرگ پالپ و احتمال عفونت ریشه باشد.

تصویربرداری رادیولوژیک

عکس رادیوگرافی پری‌اپیکال مهم‌ترین روش تشخیص این عارضه است و می‌تواند نواحی تخریب استخوان اطراف ریشه را نشان دهد. در موارد پیچیده‌تر، از OPG یا CBCT برای بررسی دقیق‌تر وسعت عفونت و ارتباط آن با ساختارهای اطراف استفاده می‌شود. لازم به ذکر است چنانچه قصد گرفتن عکس دندان در شهرری را دارید می‌توانید به مرکز مجهز مروارید ری مراجعه کنید.

تشخیص افتراقی

دندانپزشک باید عفونت ریشه را از مشکلاتی مانند دردهای سینوسی، بیماری‌های لثه یا ترک دندان افتراق دهد تا درمان مناسب انتخاب شود.

تشخیص دقیق و به‌موقع این عارضه نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت این عارضه و حفظ دندان دارد و نیازمند بررسی تخصصی توسط دندانپزشک است.

این عارضه زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها به پالپ (عصب و عروق داخل دندان) نفوذ کرده و به انتهای ریشه برسند. این نفوذ معمولاً به دلیل آسیب‌های ساختاری یا درمان‌نشدن مشکلات دندانی اتفاق می‌افتد.

پوسیدگی عمیق و درمان‌نشده دندان

شایع‌ترین علت این عارضه پوسیدگی‌های عمیق هستند. زمانی که پوسیدگی از مینا و عاج عبور کرده و به پالپ برسد، باکتری‌ها باعث التهاب و سپس عفونت ریشه می‌شوند.

ترک‌خوردگی یا شکستگی دندان

ترک‌های ریز یا شکستگی‌های دندان حتی اگر با چشم دیده نشوند می‌توانند مسیر ورود باکتری‌ها به داخل دندان و ریشه را فراهم کنند به‌ویژه در دندان‌هایی که تحت فشار جویدن هستند.

ضربه به دندان (تروما)

ضربه شدید به دندان، حتی بدون شکستگی ظاهری، ممکن است باعث مرگ پالپ دندان شود. بافت مرده محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها و بروز این عارضه فراهم می‌کند.

درمان ناقص یا ناموفق عصب‌کشی

اگر در درمان ریشه:
کانال‌ها به‌طور کامل پاک‌سازی نشوند
باکتری‌ها باقی بمانند
یا پرکردگی کانال‌ها ناقص باشد
احتمال عود یا ایجاد عفونت مجدد ریشه وجود دارد.

نشت یا خرابی ترمیم‌های دندانی

پرکردگی‌ها، روکش‌ها یا ترمیم‌های قدیمی که دچار نشت، ترک یا جداشدگی شده‌اند، اجازه ورود میکروب‌ها به عمق دندان و ریشه را می‌دهند.

بیماری‌های پیشرفته لثه

در پریودنتیت شدید، بافت‌های نگهدارنده دندان آسیب می‌بینند و پاکت‌های عمیق لثه‌ای ایجاد می‌شود. این شرایط می‌تواند باعث انتقال عفونت به ناحیه ریشه شود.

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان

مسواک نزدن، عدم استفاده از نخ دندان و مراجعات نامنظم به دندانپزشک، زمینه‌ساز تجمع پلاک و باکتری و در نهایت افزایش خطر عفونت ریشه می‌شود.

ضعف سیستم ایمنی بدن

افرادی که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند (مانند بیماران دیابتی، افراد تحت شیمی‌درمانی یا مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت کورتون)، بیشتر مستعد عفونت‌های دندانی و گسترش آن‌ها هستند.

پیشگیری از این عارضه تا حد زیادی به رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک وابسته است. اولین و مهم‌ترین اقدام، مسواک زدن حداقل دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید و استفاده روزانه از نخ دندان برای حذف پلاک‌های بین‌دندانی است؛ زیرا تجمع پلاک و باکتری، زمینه‌ساز پوسیدگی و نفوذ عفونت به عمق دندان می‌شود.

درمان به‌موقع پوسیدگی‌ها نقش کلیدی در پیشگیری دارد. پوسیدگی‌های کوچک اگر زود تشخیص داده شوند، با ترمیم ساده درمان می‌شوند و از رسیدن باکتری‌ها به پالپ و ریشه جلوگیری می‌کنند. همچنین معاینات دوره‌ای دندانپزشکی (هر ۶ ماه یک‌بار) باعث تشخیص زودهنگام مشکلات پنهان، حتی قبل از بروز درد، می‌شود.

استفاده از روکش‌ها و ترمیم‌های باکیفیت و بررسی منظم وضعیت آن‌ها از نشت باکتری‌ها به داخل دندان جلوگیری می‌کند. در صورت وارد شدن ضربه به دندان، حتی اگر درد یا شکستگی واضحی وجود نداشته باشد، مراجعه به دندانپزشک ضروری است.

رعایت تغذیه سالم و کاهش مصرف قندها و نوشیدنی‌های شیرین، ترک سیگار و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت نیز نقش مهمی در کاهش خطر این عارضه دارند.

عفونت ریشه دندان زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها به پالپ و انتهای ریشه نفوذ کنند. این عفونت در صورت عدم درمان می‌تواند عوارضی مانند درد شدید، آبسه دندانی، تخریب استخوان فک، تورم صورت و حتی انتشار این عارضه به سایر نقاط بدن ایجاد کند. بررسی و تشخیص این عارضه با معاینه بالینی، تست‌های تشخیصی و تصویربرداری رادیولوژیک مانند عکس پری‌اپیکال یا CBCT انجام می‌شود. تشخیص زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی و حفظ دندان دارد.
تشخیص دقیق و به‌موقع، نقش کلیدی در انتخاب درمان مناسب و جلوگیری از پیشرفت این عارضه دارد. در این مسیر، استفاده از روش‌های تصویربرداری پیشرفته اهمیت زیادی دارد. مرکز رادیولوژی و سونوگرافی مروارید ری با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن تصویربرداری امکان بررسی دقیق عفونت‌های دندانی و کمک به تصمیم‌گیری صحیح دندانپزشک را فراهم می‌کند تا بیماران با اطمینان بیشتری مسیر درمان خود را طی کنند.
برای هماهنگی نوبت و دریافت راهنمایی بیشتر روی دکمه دریافت نوبت کلیک کنید یا با شماره 02156804080 در ارتباط باشید.


منابع
clevelandclinic.org
midlandavedental.ca